Sinds enkele jaren is bekend dat matig prematuur geboren kinderen vaker achter blijven in groei en ontwikkeling. De studie van Potijk en haar collega-onderzoekers brengt deze ontwikkelingsproblemen voor het eerst in kaart bij een grote groep 4-jarige kinderen.

Gedragsproblemen

De resultaten van de studie laten zien dat matig prematuur geboren kinderen 70% meer kans hadden op externaliserende problemen, zoals aandachtsproblemen en agressief gedrag. Het risico op internaliserende problemen bleek echter groter: matig prematuur geboren kinderen hadden 2,5 keer meer kans op problemen als emotioneel reactief, angstig, teruggetrokken en somatiserend gedrag. Somatiserend gedrag uit zich in het ontwikkelen van lichamelijke klachten zoals buikpijn of hoofdpijn, waarvoor geen ziekteoorzaken te vinden zijn.

Verschil tussen jongens en meisjes

Bij de te vroeg geboren jongens kwamen externaliserende problemen meer voor en bij de meisjes internaliserende problemen. Het is bekend dat gedragsproblemen een negatieve invloed kunnen hebben op schoolprestaties en sociale ontwikkeling. Om probleemgedrag op schoolleeftijd en in de tienerjaren te voorkomen, zouden al op jonge leeftijd preventieve maatregelen genomen moeten worden.

Lollypop en Pinkeltje

Dit onderzoek vergeleek de resultaten van 995 matig prematuur en 577 op tijd geboren kinderen en maakt deel uit van de grote studie Lollypop (Longitudinal Preterm Outcome Project). In Nederland staat deze studie ook bekend als ‘Pinkeltje’. De Lollypop studie bevat gegevens van 13 consultatiebureaus in geheel Nederland en is gericht op het volgen van de groei, ontwikkeling en gezondheid van met name de matig prematuur geboren kinderen.

Boulimia nervosa komt vijf keer vaker voor in de stad dan op het platteland. Dit terwijl de verwante eetstoornis anorexia nervosa gelijkelijk is verdeeld over het platteland en de stad. Dit is een extra aanwijzing dat de aandoeningen van elkaar verschillen, en dus ook verschillend behandeld moeten worden. Ze worden nu nog te veel over één kam geschoren, vindt onderzoekster Gabriëlle van Son. 

In Nederland lijden naar schatting zo’n veertigduizend mensen aan een ernstige eetstoornis. Zij onderdrukken hun eetlust en hebben een extreem verlangen om mager te zijn (anorexia nervosa), of lijden aan eetbuien, zijn bijzonder gefocust op gewichtscontrole en extreem bezorgd over hun lichaamsvorm en gewicht (boulimia nervosa). Om hun gewicht onder controle te houden, geven deze patiënten over, gebruiken ze laxeermiddelen, of sporten ze extreem veel. Eetstoornissen komen vooral voor bij vrouwen. Van alle patiënten met anorexia nervosa is een op de tien man, bij boulimia nervosa ligt dit zelfs lager.

Vijf keer vaker in de stad

Boulimia- en anorexia nervosa worden veel over één kam geschoren. Er zijn weliswaar veel overeenkomsten, maar het is toch wijs een duidelijk onderscheid te maken tussen de aandoeningen. Uit onderzoek van Gabriëlle van Son blijkt dat boulimia vijf keer vaker voorkomt in de stad dan op het platteland, terwijl anorexia gelijkelijk is verdeeld over het platteland en de stad. Van Son: “Dit is een zeer opmerkelijk resultaat. Het wijst erop dat de aandoeningen mogelijk verschillende oorzaken hebben, en dus ook verschillend behandeld moeten worden. Daar is nog te weinig aandacht voor.”

Anoniem eten kopen

Het precieze verschil tussen de aandoeningen heeft Van Son niet kunnen achterhalen. “Dit moet nog nader onderzocht worden,” licht de onderzoekster toe. “Misschien speelt het meer stressvolle stadsleven een grotere rol bij boulimia nervosa. Maar ook anonimiteit kan van belang zijn. In een grote stad is het gemakkelijker om anoniem, in verschillende winkels en drogisterijen, eten en laxeermiddelen te kopen.”

Ontdekken duurt vaak lang

Wordt een eetstoornis vroeg (voor het twintigste jaar) ontdekt, dan heeft de patiënt een grotere kans op herstel, zo blijkt verder uit het onderzoek. Van Son: “Hoe langer eetstoornissen onbehandeld blijven, hoe verder deze ingesleten kunnen raken in gewoonten, gedrag en gedachten.”Dit is vooral een uitdaging aan de huisartsen, voor wie het lastig is om deze psychische problematiek te herkennen. Van Son: “Patiënten zeggen meestal niet zomaar dat ze een eetstoornis hebben, maar rapporteren buikpijn, menstruatiepijn of andere klachten. Vaak voelen deze patiënten zich onbegrepen door hun huisarts. Ook kan het lang duren voordat zijzelf ontdekken en erkennen dat ze een eetstoornis hebben.”

Curriculum vitae

Gabriëlle van Son (Hoorn, 1972) studeerde Psychologie te Leiden. Ze verrichtte haar onderzoek binnen Centrum Eetstoornissen Ursula in Leidschendam, waar zij werkt als psycholoog/onderzoeker, in samenwerking met de Parnassia Bavo groep en het NIVEL. Het onderzoek werd mede gefinancierd door GGZ Rivierduinen. Van Son promoveert tot doctor in de Medische Wetenschappen bij prof. dr. H.W. Hoek. De titel van haar proefschrift luidt: “The epidemiology of eating disorders”.

De onderzoekers keken enerzijds naar de erfelijke factoren die mensen gevoeliger maken voor zwaarlijvigheid. Van de 18 nieuwe erfelijke varianten die daarbij boven tafel kwamen, bleken verschillende via de hersenen een rol  te spelen in het ontstaan van overgewicht. Zo geven de hersenen bijvoorbeeld aan of je honger hebt en regelen ze de voedselverwerking tot vet. Ook bepalen de hersenen hoe goed je je kunt beheersen en hoe je eetbuien onderdrukt. De nieuw gevonden erfelijke factoren bepalen samen met de factoren die al bekend waren maar een klein deel van de gewichtsvariatie tussen mensen. De overige erfelijke factoren zullen door andersoortig en nog grootschaliger onderzoek gevonden moeten worden.

Daarnaast bestudeerden de onderzoekers hoe erfelijke factoren van invloed zijn op de verdeling van het lichaamsvet. Waar we vet opslaan in ons lichaam, beïnvloedt onze gezondheid. Mensen die meer vet hebben rondom de taille (appelvorm) hebben een grotere kans op het ontstaan van suikerziekte (type-2) en hart- en vaatziekten. Het opslaan van vet in de dijen en de billen (peervorm) lijkt echter een zekere bescherming te bieden tegen suikerziekte en hoge bloeddruk. De onderzoekers vonden nu 13 erfelijke factoren die invloed hebben op deze lichaamsvormen.

De eerste griepvaccins dateren uit 1945 en werden gemaakt als heel-virus vaccins. Hierbij wordt het griepvirus in grote hoeveelheden gekweekt en inactief gemaakt. Het virus is op deze manier niet meer ziekteverwekkend, maar activeert wel het immuunsysteem om antistoffen tegen het virus te maken. Een nadeel van de oude griepvaccins was dat ze vooral bij kinderen nogal eens bijwerkingen veroorzaakten. In de jaren zeventig kwamen nieuwe technieken beschikbaar om vaccins te produceren op basis van slechts een deel van het virusmateriaal. Deze vaccins zijn inmiddels gangbaar geworden en worden gebruikt voor de jaarlijkse griepvaccinatie.

Terug naar de oude formulering

UMCG-onderzoeker Felix Geeraedts is terug gegaan naar de oude formulering van heel-virus vaccins en maakte ze met moderne technieken. In een onderzoeksmodel toonde hij aan dat heel-virus vaccins een sterkere en kwalitatief betere immuunreactie geven, dan de gangbare vaccins op basis van een deel van het virusmateriaal. Hij concludeert dat heel- virus vaccins daardoor beter geschikt zijn voor gebruik tijdens een grieppandemie, dan de nu gangbare vaccins. Bovendien kunnen ze in een lagere dosis worden gegeven, dan de gangbare vaccins. “In vergelijking met vroeger kunnen we vaccins tegenwoordig heel zuiver maken. Daarom verwachten we niet dat met een heel-virus vaccin dezelfde bijwerkingen optreden als vroeger,” aldus Geeraedts. In een rapport uit 2006 van de WHO, de Wereldgezondheidsorganisatie, wordt een omschakeling naar de productie van heel-virus vaccin als een reële mogelijkheid gezien om de wereldwijde beschikbaarheid van griepvaccins te vergroten.

Werkingsmechanisme

Geeraedts heeft uitgezocht waarom het heel-virus griepvaccin beter werkt dan het vaccin op basis van een deel van het virusmateriaal. Daartoe heeft hij de mate van activatie van het immuunsysteem op verschillende vaccinformuleringen met elkaar vergeleken. Het genetische materiaal uit de kern van het griepvirus (RNA) bleek verantwoordelijk te zijn voor de betere immuunreactie van het heel-virus vaccin. Bij het heel-virus vaccin is dit kernmateriaal wel aanwezig, terwijl de gangbare griepvaccins voornamelijk worden gemaakt met materiaal uit de celwand van het virus.

Stabiliteit

Bij de uitbraak van een grieppandemie is het van groot belang dat het griepvaccin dat geproduceerd wordt goed houdbaar is en daardoor wereldwijd verspreid kan worden. Voor menig vaccin is de houdbaarheidstermijn op een jaar gesteld voor een opslag bij 4°C. Geeraedts heeft laten zien dat het heel-virus vaccin in opgeloste vorm na opslag gedurende een jaar bij kamertemperatuur nauwelijks aan kwaliteit had ingeboet. Opslag bij hogere temperatuur zoals die in tropische landen voorkomen, gaf wel verlies aan werkzaamheid. Door het heel-virus vaccin te vriesdrogen, bleef de immunologische werkzaamheid ook bij hogere temperaturen behouden. Geeraedts stelt dan ook dat vriesdrogen een goede manier is om het heel-virus vaccin te produceren voor snelle verspreiding en inzetbaar tijdens een pandemie.

Sportzorg.nl heeft 10 punten opgesteld waar de sporter op moet letten bij sporten met een griep. Een griepepidemie betekent dat verkoudheden, griepaanvallen en andere infectieziekten weer in groten getale de kop kunnen opsteken. Ofschoon de niet-sporter al gauw zal zeggen dat het niet verstandig is om te sporten als je ziek bent, leeft de vraag onder fanatieke sporters wel degelijk. Wij zijn toch allemaal ongeveer 3 tot 4 maal per jaar verkouden en als dat moment samen valt met sportieve plannen moet je toch een keuze maken. Een luchtweginfectie is vrijwel altijd een virusinfectie die zich kan manifesteren als een eenvoudige neusverkoudheid maar ook als een veel ernstiger beeld zoals een longontsteking of een zware griep. Voordat een advies gegeven wordt moet er onderscheid worden gemaakt tussen een infectie met algemene verschijnselen zoals koorts en spierpijn, of een infectie die zich beperkt tot lokale verschijnselen boven de nek zoals keelpijn, loopneus, hoofdpijn.

10 aandachtspunten voor sporters met griepverschijnselen:

Bij koorts, spierpijn en een verhoogde hartslag in rust wordt afgeraden te sporten in welke vorm dan ook;
Het vroegere geloof dat een verkoudheid of griep “eruit gezweet kon worden” moet dus afgeraden worden;
Aangezien virusinfecties niet behandeld kunnen worden met antibiotica zit er niets anders op dan goed uit te zieken. Daarbij kan als stelregel gebruikt worden dat, als de koortsperiode bijvoorbeeld 4 dagen bedroeg, vervolgens nog 4 dagen gewacht moet worden alvorens weer rustig te gaan sporten;
Ook andere virussen dan het griepvirus kunnen koorts en spierpijn veroorzaken, bijvoorbeeld virussen die darminfecties met diarree veroorzaken. Ook hierbij geldt een absoluut sportverbod;
Alleen bij een simpele neusverkoudheid mag gewoon door getraind worden. Hierbij zal in de regel geen echte koorts optreden en geen spierpijnachtige klachten. Als de klachten dus beperkt blijven tot een zere keel, hoesten en een loopneus, kan er gewoon doorgesport worden;

Verder moet er bij een verkoudheid met alleen lokale verschijnselen in de eerste drie dagen alleen rustig en niet te intensief worden getraind;
De beslissing om al of niet te gaan sporten neemt u altijd voordat u een koortsverlagend middel of pijnstiller hebt genomen zoals aspirine of paracetamol;
Indien er alleen lokale klachten zijn mag tegen de hoofdpijn overigens wel een pijnstiller middel worden genomen en gesport worden;
Indien de verkoudheid leidt tot een voorhoofdsholteontsteking, zal sporten extra hoofdpijnklachten veroorzaken en is dan ook niet aan te raden;
Ook bij bronchitis zal inspanning leveren moeilijk worden, ook al omdat de functie van de longen dan gestoord is en de zuurstofaanvoer belemmerd wordt.

Regelmatig sporten verhoogt de weerstand. Alleen tijdens en kort na intensieve inspanning is de weerstand tijdelijk verminderd. Op dat moment ben je vatbaarder voor infecties, zoals de griep. Bovendien kom je bij veel sporten in nauw contact met medesporters, die ziektekiemen kunnen overdragen. Hopelijk zal niemand het in zijn hoofd halen om met een fikse griep te gaan sporten!

Dat blijkt uit onderzoek door Market Research onder 1000 respondenten, in opdracht van Natuur- & gezondheidsProducten Nederland (NPN), de branchevereniging voor de voedingssupplementenindustrie. Er was nog nauwelijks onderzoek gedaan naar het gebruik van voedingssupplementen in ons land.

Een kwart van de bevolking gebruikt iedere dag voedingssupplementen. De meerderheid van de Nederlandse bevolking denkt bij voedingssupplementen vooral aan multivitamines. Over andere supplementen zoals foliumzuur en glucosamine hebben Nederlanders weinig kennis. Uit het onderzoek blijkt dat Nederland meer zou willen weten over de werking, het nut en de veiligheid van voedingssupplementen.

Om aan deze vraag te voldoen, start NPN vandaag de campagne “Voedingssupplementen, kies voor iets extra’s”. NPN wil de consument informeren over de verschillende soorten voedingssupplementen die er zijn en de werking ervan. Debranchevereniging lanceert onder andere de informatieve website www.kiesvoorietsextra.nl. Tevens biedt NPN drogisterijen informatiefolders aan die ze aan de consument kunnen meegeven.

“Vroeger kregen we van onze moeder een lepel levertraan, tegenwoordig heeft de consument een verscheidenheid aan voedingssupplementen geïntegreerd in zijn dagelijkse voedingspatroon”, zegt NPNdirecteur Saskia Geurts. “Dat is een positieve ontwikkeling. Zeker gezien het feit dat Nederlanders niet elke dag de welbekende 2 ons groente en 2 stuks fruit binnenkrijgen.”
Meer onderzoeksresultaten:
• Vrouwen gebruiken vaker voedingssupplementen dan mannen. Van de vrouwen gebruikt tweederde ze
vaak, van de mannen is dit ruim de helft.
• Nederlanders bevestigen dat voedingssupplementen nuttig zijn voor bepaalde mensen.
• De Nederlanders vinden dat de werking van vitamine C, ijzer, foliumzuur, visolie en vitamine D is
aangetoond.
• Van de werking van afslankmiddelen is men minder zeker.
• Bijna alle Nederlandse consumenten vinden het belangrijk dat op het product staat wat het voor de
gezondheid doet.

De kledingstijl van de huisarts is van invloed op het vertrouwen dat patiënten op het eerste gezicht hebben bij het zien van de huisarts. In het eerste contact kunnen huisartsen met hun kleding invloed uitoefenen op het vertrouwen dat patiënten in hen stellen. IJdelheid lijkt dus functioneel te zijn.

Patiënten hebben doorgaans het minst vertrouwen in een huisarts in vrijetijdskleding. Een zakelijk of semiformeel geklede huisarts is het meest vertrouwenwekkend. In het onderzoek werd onderscheid gemaakt in vier verschillende kledingstijlen: zakelijk, formeel, semiformeel en vrijetijdskleding.

De kledingsstijl van de mannelijke huisarts (zowel de oudere als de jongere mannelijke huisarts) en van de jongere vrouwelijke huisarts had significant invloed op het in hen gestelde vertrouwen. De kledingstijl van de oudere vrouwelijke huisarts leverde geen verschillen op.

Kledingstijl

Een goede arts-patiënt-relatie, waarbij de patiënt vertrouwen stelt in de arts, vormt de basis voor patiëntenzorg. De eerste indruk die de arts maakt op de patiënt is daarbij zeer belangrijk. De patiënt vormt deze op basis van verbale en non-verbale communicatie, uiterlijke verzorging en kleding van de arts.

Witte jas

De witte jas vormt een belangrijk onderdeel van het uiterlijk en was lange tijd het symbool van de dokter. De witte jas lijkt ook van invloed op het vertrouwen van de patiënt in de dokter. De lang bestaande veronderstelling dat de witte jas bescherming biedt tegen infecties, blijkt niet juist te zijn. Nog slechts een enkele huisarts draagt een witte jas. Ook psychiaters en kinderartsen dragen nagenoeg geen witte jas meer.

Fotobijschrift

A Oudere mannelijke huisarts
B Oudere vrouwelijke huisarts
C Jongere mannelijke huisarts
D Jongere vrouwelijke huisarts

1 Zakelijke kleding
2 Formele kleding
3 Semiformele kleding
4 Vrijetijdskleding

Bijna de helft van de Nederlanders is te dik. Dat zijn ruim 8 miljoen mensen die een verhoogd risico lopen op chronische ziekten als diabetes en hart- en vaatziekten. De Raad voor de Volksgezondheid en Zorg pleit voor een vettaks, maar volgens Harriët Verkoelen, auteur, diëtist en diabetesverpleegkundige, is een suikertaks een veel effectiever middel om de strijd tegen overgewicht aan te gaan. “Niet voedingsvet maar suiker maakt je buik dik,” aldus Verkoelen.

Vet is geen dikmaker, suiker wel
“Vet is niet slecht, zelfs verzadigd vet niet,” zegt Harriët Verkoelen. “De afgelopen decennia zijn we overspoeld met anti-vetcampagnes waarin gezegd werd dat vet slecht is. We zijn minder vet gaan eten, maar nog nooit zijn zoveel mensen te dik geweest. De oorzaak hiervan ligt bij het feit dat voedingsfabrikanten het vet uit hun producten gaan halen en daarvoor in de plaats suiker gaan gebruiken. Denk aan de talloze light en magere producten. Suiker is de grote boosdoener van obesitas en niet vet. Vet is een belangrijke bouwstof voor de hersenen en een belangrijke energiebron. Het voedingsvet dat we eten is iets totaal anders dan het lichaamsvet. Het zijn juist de suikers die mensen binnen krijgen die worden omgezet in lichaamsvet. Natuurlijk moet je ook weer niet overdadig zijn maar het is bijvoorbeeld veel gezonder om roomboter te eten dan fabrieksmatig sterk bewerkte dieetboter. Een suikertaks in plaats van een vettaks zou daarom veel effectiever zijn in de strijd tegen overgewicht en diabetes.”

Stijging overgewichtdiabetes
Harriët Verkoelen maakt zich zorgen over de enorme toename van overgewichtdiabetes door verkeerde voeding. Suikers hebben negatieve effecten die vetten niet hebben. Ze verhogen het cholesterolgehalte, veroorzaken kwalijke stoffen in het bloed, zijn meer verslavend en leiden steeds vaker tot diabetes. Toegevoegde suikers hebben geen enkel nut, terwijl de mens altijd vet nodig heeft voor een goede gezondheid, ook verzadigde vetten. In haar boek “Andere Gezonde Voeding. Lage bloedglucosewaarde, hoge vetverbranding” pleit Verkoelen voor koolhydraatarme en dus suikerarme voeding. “Als mensen met overgewicht koolhydraatarmere voeding zouden nuttigen, zou dat Nederland miljoenen op medicijnkosten besparen. Ook draagt koolhydraatarme voeding bij aan een lager cholesterolgehalte en een lagere bloeddruk, wat leidt tot een vermindering van hart- en vaatziekten,” aldus Harriët Verkoelen.

Over Harriët Verkoelen
Harriët Verkoelen is diëtist, diabetesverpleegkundige en schrijfster van het boek ‘Andere gezonde voeding. Lage bloedglucosewaarde, hoge vetverbranding’. Verkoelen heeft 25 jaar ervaring als diëtist en diabetesverpleegkundige. Zij heeft duizenden mensen, waaronder diabetici, begeleid naar een gebalanceerder voedingpatroon waardoor zij zich gezonder en fitter voelen. Zowel in haar diëtistenpraktijk Prima Vita als online geeft zij voedingsadviezen aan mensen die gezonder willen eten, willen afvallen of beter willen leven met diabetes en hun medicijngebruik willen verminderen. Soms kunnen mensen met Diabetes type 2 zelfs helemaal met insuline-injecties stoppen na het volgen van haar voedingswijze.

De kou is uit de lucht, letterlijk en figuurlijk. Nederlanders gaan massaal aan de sapkuur om te ontstressen, af te vallen en de afvalstoffen uit het lichaam te verwijderen. Sapkuren is de lifestyle trend voor deze zomer.

Sapjes drinken en veel bewegen in de buitenlucht. De hometrainer heeft afgedaan. Het nieuwe sapkuren is een wandeling op het strand, wellness, en tussendoor genieten van de bruisende golven terwijl een fruitsapje gedronken wordt.

‘Tijd voor jezelf betekent voor veel mensen tijd aan zee. Het is een combinatie van relaxen en aan jezelf werken op twee manieren. Alleen maar sporten om die kilo’s kwijt te raken is uit. De mensen willen lichamelijk en mentaal fit worden. Niet alleen het buikje, maar ook de mindset wil men veranderen in een sixpack’, vertel Arno Sanders, voedingsdeskundige en coach van Tijd aan Zee, het nieuwe Sapkuren.

Beeld verschoven

Het beeld wat over sapkuren en sapvasten ontstond is honderdtachtig graden gedraaid. Van vies, ongezond en zweverig is het verschoven naar smaakvol, healthy en concrete resultaten. ‘Het nieuwe, en daarmee de angst, is eraf. De groep mensen die het aandurfden hebben ervaren wat het met hen doet en dat zien anderen. Het bevalt en dat pikt men op’, verklaart Arno Sanders de verschuiving. ‘Onder jongeren is het drinken van fruit en groentesappen een steeds groter wordende trend, de juicebars zie je steeds meer in het straatbeeld verschijnen. Daardoor ontstaat toch langzamerhand een verschuiving in het denken van mensen. En dat wordt steeds meer zichtbaar.’

Professioneel sapkuren

Sanders begeleidt meer en meer mensen die professioneel willen sapvasten middels een sapkuur. ‘Vooral voor mensen die willen doorzetten en daarbij hulp kunnen gebruiken is dit zeer aan te raden. Af en toe een sapje in plaats van gewoon eten drinken is onvoldoende. Hier wil je serieus mee aan de slag gaan’, zegt Sanders.

‘Tijdens een sapkuur wordt onder professionele begeleiding de opgehoopte afvalstoffen uit het lichaam verwijderd. Dat doen we door gedurende een periode van ongeveer een week alleen groente- en fruitsappen, water en thee te nuttigen. Ook verrichten we lichte fysieke inspanning en mentale ontspanning zodat zowel lichaam als geest tot rust komen. Dat is afzien, maar zonder strijd geen overwinning. En wanneer men overwint, ervaart men de eigen kracht en een enorme energieboost.’

Het drinken van koffie of thee blijkt de kans op een beroerte niet te veranderen, maar heeft wel invloed op ziekte van de kransslagaderen (de meest voorkomende hartaandoening). Het drinken van meerdere koppen thee per dag verlaagt het risico op kransslagaderziekte met ongeveer een derde. Het gaat om gewone, zwarte thee (groene thee wordt te weinig gedronken om conclusies over te trekken). Vooral matige koffieconsumptie verlaagt het risico op kransslagaderziekte: koffiegebruik van 1-4 koppen per dag gaat gepaard gaat met een ongeveer 20% lager risico ten opzichte van minder dan 1 of meer dan 4 koppen koffie per dag.

Hoe koffie en thee de gezondheid beïnvloeden maakt dit onderzoek niet duidelijk. Koffie, en in mindere mate thee, bevat caffeïne dat het risico op hart- en vaatziekten zou kunnen verhogen. Maar koffie en thee bevatten ook antioxidanten die juist een gunstig effect hebben. Het netto resultaat is gunstig.

Koffie- en theedrinkers hebben overigens opvallend verschillende leefstijlen. Het drinken van veel thee gaat samen met een hogere opleiding, meer bewegen, minder alcohol drinken, minder roken en minder overgewicht. Voor stevige koffiedrinkers geldt precies het omgekeerde. Die leven over het algemeen juist ongezonder. In het onderzoek werd hiermee rekening gehouden.